Tuesday ، 02 September 2014
Register  |  Login

 

پژوهشکده مردم شناسی

 


دولت ايران براي نخستين‌ بار در ارديبهشت 1314 در بند هفتم اساسنامه فرهنگستان اول به امر مردم‌شناسي توجه كرد. در سال 1315فعاليت‌هاي اداره نوپاي مردم‌شناسي آغاز گرديد و در سال 1316 اساسنامه موسسه به تصويب شوراي عالي معارف رسيد و اندكي بعد هم به «بنگاه مردم‌شناسي» تغيير نام داد.محمد‌علي فروغي، غلامرضا رشيد ياسمي، ويليام هازآلماني، مسعود كيهان، دكتر قاسم غني، دكتر شفق،نصرالله فلسفي، علي هانيبال و كوهي كرماني، كارگزاران، مشاوران علمي و كارشناسان آن بودند
.

 

مهمترين دستاوردهاي بنگاه مردم‌شناسي در سال­هاي 1315_1330 ، بنياد موزه مردم‌شناسي و گردآوري نزديك به 4 تا 5 هزار برگيادداشت مردم نگاري توسط دانش‌آموزان و آموزگاران بود كه بازمانده‌هاي آنها تا به امروز حفظ شده است.

در آغاز دهه 1330 با تشكيل اداره كل هنر‌هاي زيباي كشور در وزارت فرهنگ، به تدريج مطالعات مردم‌شناسي از كار موزه مردم‌شناسي جدا شد و نخستين مجله تخصصي «مردم‌شناسي» در سالهاي 1335 _ 1338به همت علي هانيبال از سوي اين اداره كل منتشر شد.

 

در سال 1337 دكتر صادق‌كيا «اداره فرهنگ عامه» را ساماني بخشيد و با گزينشو آموزش پژوهشگران جوان توانست در دهه 1340 مطالعات منظم و علمي مردم‌شناسي ايران دردو حوزه تاريخي و ميداني را عملي سازد.

دستاورهاي پژوهشي اين دورانِ اداره فرهنگ عامه در «مجله هنر ومردم» و يا به صورت كتاب منتشر گرديد و يا در آرشيو مردم‌شناسي بايگاني شد. در سال 1352 سازمان اداري و علمي اداره فرهنگ عامه گسترش يافت و به عنوان «مركز ملي پژوهش‌هاي مردم‌شناسي و فرهنگ عامه ايران» در درون وزارت فرهنگ و هنر به كار خود ادامه داد.

 

مركز ياد شده تا سال 1357 در حال توسعه بود و توانست به‌عنوان يك مركز علمي موردتوجه مراكز بين‌المللي قرار بگيرد و در حوزه‌هاي انسان‌شناسي زيستي، مردم‌شناسي تاريخي، مطالعات ميداني قوم‌شناسي و مطالعات ايلات و عشاير ايران، مطالعه جامعه شهري و همكاري با پژوهشگران خارجي فعاليت‌ عمده‌اي داشته باشد.

 

از مهمترين دستاوردهاي اين مركز مي‌توان اعزام دانشجو به خارج كشور براي تحصيل در مردم‌شناسي،انتشار مجله تخصصي "مردم‌شناسي و فرهنگ عامه" نشر كتابها و مقالات تخصصي درباره مردم‌شناسي ايران و گرد‌آوري اسناد و مواد پژوهشي فراواني از وضعيت فرهنگي نقاط مختلف كشور ياد كرد.

 

پس ازانقلاب اسلامي و تحولات اداري پس از آن،به ويژه فروپاشي وزارت فرهنگ­وهنر، «مركز پژوهش‌هاي مردم‌شناسي و فرهنگ عامه» با نام «مركز مردم‌شناسي ايران» وابسته به وزارتخانه‌هاي فرهنگ و آموزش‌‌عالي، سپس فرهنگ وارشاد اسلامي و سرانجام سازمان ميراث فرهنگي كشور، سازمان خود را حفظ كرد. تا اينكه در سال 1367قانون اساسنامه سازمان ميراث فرهنگي به تصويب مجلس رسيد و اندكي بعد در سال 1369 شوراي گسترش آموزش‌عالي با تبديل آن به پژوهشگاه موافقت خود را اعلام كرد و بدين ترتيب ميراث مردم‌شناسي ايران در «پژوهشكده مردم‌شناسي» تداوم يافت.

 

عمده‌ترين فعاليت‌هاي پژوهشكده مردم‌شناسي در دوره اخير

 

همكاري با مركز آموزش‌عالي ميراث فرهنگي درجهت آموزش و تربيت نسل جديدي از پژوهشگران،به ويژه پژوهشگران بومي مناطق مختلف كشور در مركز آموزش عالي ميراث فرهنگي كه هم‌اكنون در بدنه كارشناسي سازمان در حوزه مردم‌شناسي مشغول به كار هستند.

 

انتشار گاهنامه‌ها و مجموعه مقالات مردم شناسي.

انتشاردهها جلد كتاب در حوزه مردم‌شناسي ايران و جهان.

انتشار نشريه و خبرنامه مردم‌شناسي.

برگزاري سمينارها و كارگاه‌هاي آموزشي در زمينه مردم‌شناسي.

برگزاري دهها همايش ملي و بين‌المللي در حوزه مردم‌شناسي ايران.

انجام طرح بزرگ و ملي «مردم‌نگاري سرزمين» كه بيشتر حوزه‌هاي فرهنگي و شهرستا­هاي كشور را مورد مطالعه قرار داده است و حاصل آن افزون بر 300 عنوان گزارش مردم­نگارانه است كه در پژوهشكده مردم­شناسي نگهداري مي شود.

گروه هاي پژوهشي

وظايف و فعاليتهاي پژوهشكده مردم­شناسي در قالب چهار گروه پژوهشي سازماندهي شد كه عبارت بودند از:

گروه پژوهشي مردم­شناسي آرماني- آئيني

گروه پژوهشي مردم­شناسي اجتماعي

گروه پژوهشي مردم­شناسي زيست­محيطي

گروه پژوهشي هنرهاي سنتي

 

اندكي بعد گروه پژوهشي «هنرهاي سنتي» از پژوهشكده مردم­شناسي جدا شد و به عنوان يك پژوهشكدة مستقل آغاز به كار نمود. به اين ترتيب پژوهشكده مردم­شناسي با سه گروه پژوهشي به شرح زير به فعاليت خود ادامه مي  دهد:

گروه مردم‌شناسي اسطوره و آيين 

گروه مردم‌شناسي اجتماعي

گروه مردم‌شناسي زيست محيطي

 

 

پژوهشکده مردم شناسی

سرپرست پژوهشکده: دکتر علیرضا حسن زاده

آدرس: تهران، میدان امام خمینی، نبش خیابان سی تیر